هگمتانه، گروه مدیریت شهری: چند روزی از پایان مسابقات قرآنی مدهامتان در همدان می‌گذرد. مسابقاتی که از تداوم نهضت قرآنی در همدان حکایت دارد. شهری مأنوس با قرآن که سال گذشته نیز حضور گسترده ای در پویش قرآنی زندگی با آیه‌ها داشت و نقش مؤثر و پررنگ شهرداری همدان در مسابقه مدهامتان و پویش زندگی با آیه‌ها نشان‌دهنده تداوم زیست قرآنی در این شهر است.
به گزارش هگمتانه، قرآن کریم زمانی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی اجتماعی تبدیل می‌شود که مفاهیم و آموزه‌های آن از محافل و مجالس قرآنی فراتر برود و در رفتارهای فردی، روابط خانوادگی و مناسبات اجتماعی مردم جریان پیدا کند. نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» با همین رویکرد شکل گرفت؛ حرکتی فرهنگی که کوشید آیات الهی را به دستورالعملی برای زندگی روزمره مردم تبدیل کند. در همدان نیز این طرح با استقبال گسترده شهروندان همراه شد و مشارکت بیش از 70 هزار نفر در آن، از ظرفیت بالای جامعه برای حضور در فعالیت‌های قرآنی حکایت دارد؛ حرکتی که شهرداری همدان با به‌کارگیری امکانات و ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی خود، نقش مؤثری در اجرای آن ایفا کرده است.
نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» با هدف پیوند دادن آموزه‌های قرآن با زندگی مردم و ترویج سبک زندگی قرآنی آغاز شد. در این برنامه، 150 آیه به‌عنوان محورهای اصلی یک دوره پنج‌ساله انتخاب شده‌اند که در هر سال، 30 آیه مورد توجه قرار می‌گیرد. هدف آن است که مخاطبان در کنار آشنایی با مفاهیم آیات، برای به‌کارگیری آنها در زندگی خود نیز تلاش کنند.
در همین راستا، تشکیل محافل کوچک قرآنی با حضور دست‌کم دو نفر در محیط‌های مختلف زندگی، از مهم‌ترین محورهای اجرایی این نهضت به شمار می‌رود. این محافل تنها به مساجد و مراکز مذهبی محدود نیستند، بلکه مدارس، جمع‌های معلمان، بازار، باشگاه‌های ورزشی، خانواده‌ها و دیگر اجتماعات مردمی را نیز دربرمی‌گیرند. هر محفل با قرائت آیات، تبیین و توضیح مفاهیم و در نهایت عهد و پیمان برای عمل به آموزه‌های آن شکل می‌گیرد.
شهرداری همدان؛ پشتیبان یک حرکت فرهنگی و مردمی
در این میان، شهرداری همدان با توجه به گستردگی ارتباط مدیریت شهری با شهروندان و برخورداری از ظرفیت‌های متنوع فرهنگی و اجتماعی، به یکی از مجموعه‌های همراه و پشتیبان اجرای این حرکت قرآنی تبدیل شده است.
سیدمسعود حسینی، شهردار همدان، در نشست مشترک با مسؤولان امور قرآنی کشور و استان، بر ضرورت بومی‌سازی برنامه‌های قرآنی و تقویت مشارکت مردم در اجرای آنها تأکید کرده و رویکرد مردم‌محور و محله‌محور را از الزامات موفقیت این فعالیت‌ها دانسته است.
از نگاه مدیریت شهری، حمایت دستگاه‌ها از برنامه‌های قرآنی باید به افزایش مشارکت شهروندان منجر شود و فعالیت‌ها از قالب برنامه‌های اداری و گزارش‌محور خارج شوند. بر همین اساس، پیوند دادن مفاهیم قرآن با مسائل روزمره خانواده‌ها، استفاده از زبان روشن و خلاقانه در انتقال آموزه‌ها و تدوین محتوای متناسب با نیازهای بومی شهر در دستور توجه قرار گرفته است.
این رویکرد نشان می‌دهد شهرداری همدان در اجرای طرح «زندگی با آیه‌ها» صرفاً به اطلاع‌رسانی محدود نمانده و تلاش کرده است از ظرفیت‌های واقعی مدیریت شهری برای گسترش پیام‌های قرآنی بهره بگیرد.
27 بوستان؛ فرصتی برای گسترش فعالیت‌های قرآنی
یکی از ظرفیت‌های مهم شهرداری همدان برای ترویج فرهنگ قرآنی، فضاهای عمومی و بوستان‌های شهری است؛ مکان‌هایی که روزانه میزبان خانواده‌ها و گروه‌های مختلف شهروندان هستند و می‌توانند بستری مناسب برای انتقال مفاهیم فرهنگی و دینی باشند.
اجرای طرح «محراب سبز» و برگزاری نماز جماعت در 27 بوستان شهر همدان، از جمله ظرفیت‌هایی است که مدیریت شهری برای تقویت حضور فعالیت‌های مذهبی و فرهنگی در محیط‌های عمومی فراهم کرده است.
شهردار همدان با اشاره به این ظرفیت، استفاده از دیوارنگاره‌ها، مبلمان شهری، مساجد و بوستان‌ها را در انتقال مفاهیم قرآنی مؤثر دانسته و بر ضرورت بهره‌گیری هدفمند از این امکانات برای پیوند دادن پیام‌های قرآن با زندگی شهروندان تأکید کرده است.
فضاسازی شهری نیز از دیگر ابزارهایی است که می‌تواند پیام‌های این نهضت را در معرض دید عموم قرار دهد. استفاده از سازه‌های تبلیغاتی، ناوگان حمل‌ونقل عمومی و دیگر امکانات اطلاع‌رسانی شهری، فرصت مناسبی برای آشنایی بیشتر شهروندان با آیات منتخب و محتوای طرح فراهم می‌کند.
در همین زمینه، رئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر همدان نیز بر ضرورت استفاده گسترده‌تر از ظرفیت‌های شهری تأکید کرده و خواستار آن شده است که محتوای تولیدشده در قالب این طرح از طریق فضاسازی شهری و ناوگان حمل‌ونقل عمومی در دسترس مردم قرار گیرد.
علی رضایی همچنین بر استفاده از آثار مکتوب فاخر قرآنی و فرهنگی، برگزاری مسابقات و برنامه‌های مشارکتی و آموزش جذاب و خلاقانه مفاهیم قرآن تأکید کرده است؛ اقداماتی که می‌تواند زمینه حضور گروه‌های بیشتری از شهروندان را در این حرکت فرهنگی فراهم کند.
هم‌افزایی فرهنگی برای تحقق اهداف قرآنی
نقش‌آفرینی شهرداری همدان در این طرح در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که اجرای برنامه‌های گسترده فرهنگی، نیازمند همکاری دستگاه‌های مسؤول و استفاده هماهنگ از ظرفیت‌های موجود است.
در نشست مشترک شهردار همدان با مسؤولان امور قرآنی کشور و استان نیز بر همین موضوع تأکید شد. حجت‌الاسلام شفیعی، مدیرکل امور استان‌های سازمان دارالقرآن الکریم، با اشاره به نقش مؤثر شهرداری‌ها در فعالیت‌های فرهنگی و قرآنی، استفاده از ظرفیت فضاسازی و سازه‌های شهری را در معرفی و ترویج پیام‌های طرح «زندگی با آیه‌ها» مؤثر دانست.
حجت‌الاسلام گرجی، مدیرکل تبلیغات اسلامی استان همدان نیز اقدامات و پیگیری‌های شهرداری همدان در حوزه برنامه‌های قرآنی را قابل تقدیر ارزیابی کرد و بر اهمیت همراهی دستگاه‌های مختلف برای پیشبرد این فعالیت‌ها تأکید داشت.
در همین راستا، پیشنهاد تدوین تقویم مشترک قرآنی با مشارکت دستگاه‌های مسؤول و فعالان این حوزه از سوی شهردار همدان مطرح شد تا برنامه‌ها با هماهنگی بیشتر و متناسب با نیازهای فرهنگی شهر دنبال شوند.
در شورای اسلامی شهر همدان نیز موضوع تمرکز ظرفیت‌ها و امکانات فرهنگی بر اجرای این نهضت مورد توجه قرار گرفته است. تأکید بر ساماندهی اقدامات و منابع فرهنگی در ماه مبارک رمضان، تولید و انتشار محتوای قرآنی، برگزاری مسابقات و فراهم کردن امکان دسترسی آسان‌تر شهروندان به محتوای طرح از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده در این زمینه بوده است.
همچنین پیشنهاد استفاده از رمزینه‌های پاسخ سریع در فضاسازی شهری برای تسهیل دسترسی شهروندان به محتوای دیجیتال طرح، نشان‌دهنده اهمیت استفاده از ابزارهای نوین اطلاع‌رسانی در گسترش این حرکت است.
از حمایت اجرایی تا ترویج فرهنگ قرآنی در زندگی مردم
مشارکت بیش از 70 هزار نفر از مردم استان همدان در پویش «زندگی با آیه‌ها» را می‌توان نشانه‌ای از ظرفیت اجتماعی و فرهنگی این حرکت دانست؛ ظرفیتی که برای استمرار و تعمیق آن، به برنامه‌ریزی و همراهی مجموعه‌های مختلف نیاز دارد.
در این میان، شهرداری همدان با برخورداری از شبکه گسترده ارتباطی با شهروندان، فضاهای عمومی، امکانات تبلیغاتی و ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی، امکان آن را دارد که مفاهیم این نهضت را به محیط‌های متنوع زندگی مردم ببرد و زمینه حضور بیشتر خانواده‌ها و گروه‌های اجتماعی را فراهم کند.
برگزاری سه دوره طرح «زندگی با آیه‌ها» در همدان با تأکید و حمایت شهردار، آن‌گونه که رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اعلام کرده است، بیانگر استمرار توجه مدیریت شهری به این برنامه قرآنی است.
آنچه در این تجربه اهمیت دارد، عبور از نگاه مناسبتی به فعالیت‌های قرآنی و تبدیل آنها به جریانی مستمر در بطن زندگی شهروندان است. استفاده از ظرفیت بوستان‌ها، مساجد، محیط‌های عمومی، ابزارهای تبلیغاتی شهری و برنامه‌های مشارکتی می‌تواند به تحقق این هدف کمک کند.
در نهایت، موفقیت نهضت «زندگی با آیه‌ها» تنها با شمار شرکت‌کنندگان سنجیده نمی‌شود؛ بلکه میزان اثرگذاری آموزه‌های قرآنی در رفتار و سبک زندگی مردم نیز اهمیت دارد. شهرداری همدان با حمایت از این حرکت و به‌کارگیری ظرفیت‌های مدیریت شهری، می‌تواند سهمی مؤثر در تبدیل مفاهیم قرآن به فرهنگی جاری در خانواده‌ها و جامعه داشته باشد؛ مسیری که در آن شهر نه‌فقط محل زندگی، بلکه بستری برای رشد فرهنگی و معنوی شهروندان خواهد بود.